ROI (return on investment, yatırım getirisi) = (yatırımdan elde edilen net kazanç − yatırım maliyeti) / yatırım maliyeti × 100. E-ticarette bu formül reklam, stok, kreatif ve araç yatırımına uygulanır; ROAS (return on ad spend, reklam harcamasının getirisi) ciroya bakarken ROI kâra bakar ve aynı kampanyanın ROAS'ı 4,0 iken ROI'si negatif çıkabilir. "ROI nedir" sorusunun e-ticaret cevabı budur; tıptaki ve görüntü işlemedeki "ROI" (ilgi bölgesi) bu yazının konusu değildir.
Bu yazıda ROI'yi katkı üzerinden hesaplıyor, ROAS'la sınırını tabloyla çiziyor, e-ticaretin dört yatırım türü için pay ve paydayı yazıyor ve Türkiye'de enflasyon ile finansman maliyetinin formüle nasıl girdiğini gösteriyoruz. Ciro ile kâr farkını ROAS rehberimizde anlattığımız katkı mantığıyla kuruyoruz.
Kısaca
ROI = (katkı − yatırım) / yatırım × 100. Pay ciro değil, katkıdır; ciro yazarsanız ROI değil ROAS hesaplamış olursunuz.
ROAS 4,0 olan bir kampanya %30 katkı marjında %20 ROI verir; %20 marjda ROI −%20'dir.
ROI'nin süresi vardır; 4 aylık %20 ile 12 aylık %20 aynı getiri değildir.
Türkiye'de yıllık enflasyon %31,51 iken nominal %20 ROI reelde negatiftir; stok yatırımında kredi faizi paydaya girer.
ROI nedir?
ROI, bir yatırımın maliyetine karşılık ne kadar net kazanç ürettiğini yüzde olarak gösteren orandır; pay yatırımın getirdiği katkıdan yatırım tutarı düşülerek, payda yatırım tutarı alınarak bulunur. 100.000 TL'lik yatırım 120.000 TL katkı getirdiyse ROI %20'dir. "ROI ne demek" diye soranlara kısa cevap: koyduğunuz paranın üstüne yüzde kaç kazandınız.
E-ticarette kritik nokta paydır. Pay, o yatırımın işletmeye bıraktığı katkıdır: KDV hariç net satıştan ürün, kargo, ödeme, komisyon ve iade düşüldükten sonra kalan tutar. Ciro yazılırsa ROI olduğundan üç dört kat yüksek görünür ve zararlı yatırım kârlı sanılır.
ROI nasıl hesaplanır?
Formül ve adımlar
Yatırım tutarını yazın. Reklam harcaması, stok alımı, kreatif üretim bedeli ya da yazılımın dönem ücreti.
Dönemi belirleyin. Yatırımın getirisinin ölçüldüğü süre: 30 gün, bir çeyrek, bir sezon.
Katkıyı hesaplayın. O dönemde yatırıma bağlı net satış × reklam öncesi katkı marjı. Marjı kâr marjı yazımızdaki e-ticaret satırlarıyla bulun.
ROI'yi bölün. (katkı − yatırım) / yatırım × 100.
Yıllıklandırın. Dönemler farklıysa ROI'yi 12 aya çevirin; aksi hâlde stok yatırımıyla reklam yatırımı karşılaştırılamaz.
Temsili örnek: 100.000 TL'lik kampanya
Kalem (temsili) | Değer |
|---|---|
Reklam harcaması | 100.000 TL |
Platformun raporladığı ciro | 400.000 TL |
ROAS | 4,0 |
Reklam öncesi katkı marjı | %30 |
Katkı (400.000 × 0,30) | 120.000 TL |
ROI: (120.000 − 100.000) / 100.000 | %20 |
Aynı kampanya %20 marjda: katkı 80.000 TL | ROI −%20 |
Temsili örnek; gerçek müşteri sonucu değildir. Ciro KDV hariç ve iade sonrası varsayıldı.
Aynı kampanya, aynı ROAS; marj değişince ROI işaret değiştiriyor. Reklam yöneticisi iki durumda da 4,0 gösterir. Fark yalnızca tabloda görünür.
ROI ile ROAS farkı
Ölçüt | ROAS | ROI |
|---|---|---|
Ne ölçer | Reklamın ciro verimliliği | Yatırımın kâr getirisi |
Pay | Ciro (dönüşüm değeri) | Katkı − yatırım |
Payda | Reklam harcaması | Yatırım tutarı |
Birim | Oran (4,0) | Yüzde (%20) |
Ne zaman kullanılır | Kampanya ve reklam seti karşılaştırması | Reklam, stok, kreatif ve araç yatırımı kararı |
Neyi görmez | Marj, iade, komisyon | Kanal düzeyi verimlilik |
Google Ads'in ROAS sütunu "dönüşüm değeri / maliyet" hesabıdır ve dönüşüm değeri sitenizin gönderdiği sipariş tutarıdır (Google Ads Yardım); kâr değildir. ROAS'tan ROI'ye geçmek için üç düzeltme yeter: iade ve KDV'yi düşün, katkı marjıyla çarpın, yatırımı çıkarın.
E-ticarette ROI nerede kullanılır?
ROI yalnızca reklam metriği değildir; e-ticaret operatörünün dört yatırım kararında aynı formül çalışır, yalnızca pay ve payda değişir. Paydaki katkıyı ürün bazında bulmak için katkı tablosu şablonunu kullanın.
Yatırım türü | Payda (yatırım) | Pay (katkı) | Dikkat |
|---|---|---|---|
Reklam | Kanal harcaması (+ Meta %5 konum ücreti) | Reklama bağlı net satış × katkı marjı − harcama | Atıf penceresi ve çift sayım |
Stok | Alış bedeli + finansman maliyeti | Dönemde satılan stok katkısı | Satılamayan stok paydada kalır |
Kreatif | Çekim, ajans, UGC (kullanıcı içeriği) ücreti | Yeni kreatifin eski kreatife göre ek katkısı | Yorgunluk süresi; iade oranı |
Araç ve altyapı | Aylık yazılım ücreti × dönem | Aracın ürettiği ek katkı (örneğin sepet terk e-postası) | Ölçülemeyen kısmı varsayma |
Stok yatırımı en çok atlanan kalemdir. 500.000 TL'lik stok kredi ile alındıysa aylık faiz paydaya girer; stok 4 ayda eridiyse dört aylık faiz yatırım maliyetidir. Kreatif yatırımında pay, yeni kreatifin getirdiği ek katkıdır, toplam katkı değil. Araç yatırımında ölçülemeyen kısmı (örneğin sadakat uygulamasının uzun vadeli etkisi) varsaymayın; ölçülen kısmıyla ROI hesaplayın, belirsizliği yazın.
Türkiye'de fark: TÜİK'e göre yıllık enflasyon Ağustos 2026'da %31,51 (TÜİK, tüketici fiyat endeksi). Nominal %20 ROI, reel getiriye çevrildiğinde negatiftir: (1,20 / 1,3151) − 1 ≈ −%8,8. Bir yıllık yatırımın ROI'sini enflasyona göre düzeltmeden "kârlı" demeyin. Stok yatırımında kredi faizi paydaya girer; faiz oranı yüksekken stok devir hızı ROI'nin ana belirleyicisidir. İthal ürünlerde maliyet kur tarihiyle yazılır; kur farkı geliri ROI'ye girmez, tek seferlik kalemdir. Karşılaştırma ölçütü mevduat ya da alternatif getiridir: yatırımın reel ROI'si alternatifin altındaysa sermaye yanlış yerdedir.
ROI değeri kaç olmalı?
İyi bir ROI için evrensel eşik yoktur; ölçüt alternatif getiri, risk ve süredir. Aynı parayı riske atmadan elde edebileceğiniz getiri (mevduat, fon) tabanı belirler; yatırımın belirsizliği bu tabanın üstüne risk primi ekler; süre kısaldıkça aynı yüzde daha değerli olur. Reklam yatırımında ek bir ölçüt daha vardır: ROI pozitif olsa bile marjinal ROI, yani son bütçe artışının getirisi, sıfıra yaklaştığında artış durur.
Karar cümlesi şu: ROI, enflasyon düzeltmesi sonrası alternatif getirinin üstündeyse ve süre işletmenin nakit döngüsüne uyuyorsa yatırım sürdürülür; değilse bütçe daha yüksek reel ROI'li kaleme kayar.
Sık yapılan hatalar
Ciroyu kâr yerine koymak. ROAS'ı ROI sanmak en yaygın hatadır; pay katkıdır, ciro değil.
Süreyi yok saymak. 3 aylık %15 ile 12 aylık %15 aynı getiri değildir; yıllıklandırın.
Tek seferlik kalemleri katmak ya da unutmak. Kur farkı geliri, vergi iadesi ve platform teşviki ROI'yi bir dönem şişirir; finansman maliyeti unutulunca stok ROI'si olduğundan yüksek çıkar.
Sık sorulan sorular
ROI ve ROAS arasındaki fark nedir?
ROAS ciroyu reklam harcamasına böler, ROI katkıdan yatırımı düşüp yatırıma böler. ROAS 4,0 olan kampanya %30 katkı marjında %20 ROI, %20 marjda −%20 ROI verir. ROAS kampanya karşılaştırması için, ROI yatırım kararı için kullanılır.
ROI nasıl hesaplanır?
ROI = (katkı − yatırım) / yatırım × 100. Katkı, yatırıma bağlı KDV hariç net satışın reklam öncesi katkı marjıyla çarpımıdır. 100.000 TL yatırım 120.000 TL katkı getirdiyse ROI %20'dir; dönem bir yıldan kısaysa yıllıklandırılır.
Negatif ROI ne anlama gelir?
Negatif ROI, yatırımın getirdiği katkının yatırım tutarını karşılamadığını gösterir; her 100 TL'lik yatırım geri dönmeden erimiştir. Reklamda başabaş ROAS'ın ya da tavan CPA'nın altında çalışıldığı, stokta satış hızının finansman maliyetini karşılamadığı anlamına gelir. Nominal ROI pozitifken reel ROI de negatif olabilir.
Sonuç
ROI, yatırımın kâr getirisini ölçer; e-ticarette pay ciro değil katkıdır. Reklam, stok, kreatif ve araç yatırımı aynı formülle karşılaştırılır; süre yıllıklandırılır, tek seferlik kalemler dışarıda tutulur. Türkiye'de enflasyon düzeltmesi ve finansman maliyeti olmadan hesaplanan ROI eksik hesaptır.
Bu hafta yapılacak iş: Son 90 günün en büyük üç yatırımı (reklam, stok, yazılım) için ROI'yi katkı üzerinden hesaplayın; her birini 12 aya çevirin ve %31,51 enflasyonla reel getiriye düzeltin. Reel ROI'si alternatif getirinin altında kalan kalemi not edin; gelecek ayın bütçesini buna göre kaydırın.
Bu tür analizleri her hafta e-postanıza almak için abone olun: dtcbulten.com/subscribe
DTC Bülten, e-ticaret markaları için reklam, kreatif ve CRO çalışmalarını birlikte yürüten zvb agency ekibi tarafından hazırlanıyor. Markanızın durumunu konuşmak isterseniz: zvbagency.com/iletisim